काठमाडौंमै पानी जहाज चल्छ, चलाऔं

नेपालमा पानीजहाज सम्बन्धी कुरा सुन्‍नेबित्तिकै धेरैले प्रधानमन्त्रीको हावादारी गफको रूपमा लिने गर्छन् । अझै त्यसमा पनि काठमाडौंमा पानीजहाज चलाउने कुरा सुन्दा जो-कोहीलाई अनौठो लाग्नु स्वाभाविकै हो । प्राविधिक दृष्टिकोणले भने काठमाडौंमै पनि पानीजहाज चलाई मनग्य फाइदा लिन सम्भव देखिन्छ ।

साना खोला तथा सिंचाइका नहरहरूमा समेत पानीजहाज संचालन गरी आर्थिक फड्को मारेका देश विश्वमा धेरै छन् । इजिप्टमा नाइल नदी र मेरिडेटेरीनियन समुद्र जोडेर बनाइएको जम्मा २.५५ मिटर गहिरो सिँचाइको नहरमा धेरै पहिलेदेखि पानीजहाज संचालन भइरहेका छन् ।

काठमाडौँका खोलामा पानीजहाज चलाउन केही सामान्य संरचना निर्माण भने अवश्य गर्नुपर्ने हुन्छ । काठमाडौंका वागमती, विष्णुमती तथा धोबीखोलामा बाँध थुनेर ताल बनाई सानो खालको जहाज चलाउन सकिन्छ ।
कम चौडाइ, उपयुक्त गहिराइ तथा तेर्सो भएर बग्ने हुँदा धोबीखोलामा सानो बाँध बनाउँदा पनि निकै लामो दूरीसम्म ताल बन्दछ । यो खोलामा २/३ मिटर अग्लो बाँध बनाएर पानी थुन्ने हो भने करिब ३-४ किलोमिटर क्षेत्रमा ताल बन्दछ । उक्त तालमा करीब १५-२० सिट क्षमताको पानीजहाज चलाउन सकिन्छ ।

बाँधमा पानी थुन्न र छोड्नको लागि दुई वटा गेट राख्न सकिन्छ जसले गर्दा वर्षात्को समयमा दुईवटै गेट पूरै खोली बाढीलाई पुरानै अवस्थामा बग्न दिने र सुक्खायाममा दुवै गेट बन्द गर्दा बन्ने लामो तालमा सानो पानीजहाज चलाउन सकिन्छ । काठमाडौंको बिच भागमा बग्ने धोबी खोलामा ताल बनाएर पानीजहाज चलाउँदा यसले निकै महत्व पाउनुको साथै नेपालका अन्य धेरै खोलामा पनि पानीजहाज चलाउन सम्भव छ भन्ने सन्देश जान सक्दछ ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *